ISSN: 1308-1136
Dil: Türkçe
İçerik: Özel sayılar şeklinde yayınlanır.
|
|
|
Adrenal Bezlerin Fonksiyonunun Değerlendirilmesi Ve Tanı Yöntemleri
Dr. Rıfat EMRALa
aEndokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları BD,
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, ANKARA
Adrenal bezlerin fonksiyonunun değerlendirilmesi öncelikle adrenal hormonların ve metabolitlerinin, bazen de bu hormonların salınımını uyaran sekretagog hormonların düzeylerinin ölçümüyle başlar. Adrenal androjen sekresyonunu değerlendirmek açısından dehidroepiandrosteronun sülfatlı formunu ölçmek yararlı olabilir. Bununla beraber bazal hormon sekresyonunun tayini adrenal bez hastalıklarında tanıyı kesinleştirmez. Bu nedenle adrenal bez hastalıklarında tanı bazal hormonal testlerden ziyade dinamik testler yapılarak konulmaktadır. Bu amaçla kullanılan dinamik testler ya adrenal bez uyarımı ya da baskılanması şeklinde yapılır. Glukokortikoid rezerviyle ilgili testler, hızlı ACTH uyarı testi, insulin tolerans testi ve metirapon testidir. İlk iki testte adrenal bez uyarımına plazma kortizolünün 18-20 μg/dl ve üstü yanıt alınması normal olarak kabul edilir. Mineralokortikoid rezerviyle ilişkili uyarı test protokolleri sodyum kısıtlanması, diüretik uygulanması veya dik pozisyonla yapıldığı gibi hacim dep-
lesyonuna dayanmaktadır. Adrenal bez fonksiyonlarıyla ilgili baskılama testleri ise hipofiz-adrenal aksını değerlendirmek için kullanılan dekzametazon baskılama testleri ve renin-aldosteron sistemini değerlendirmek için kullanılan salin infüzyonu ve fludrokortizon testleridir. Normal hipotalamo-hipofizer ACTH salınımı olan bireylerde, düşük doz dekzametazon testinin ertesi günü sabah bakılan plazma kortizolünün <5 μg/dl olması beklenir. Plazma kortizol eşik değeri <1,8 μg/dl olarak alındığında ise testin duyarlılığı belirgin olarak artar. Yüksek doz dekzametazon baskılama testi ise hiperkortizoleminin etyolojisini ortaya koyması açısından yol göstericidir. Mineralokortikoid baskılama testleri primer aldosteronizm tanısı açısından önemlidir. Adrenal medulla tümörlerinde, plazma ve bilhassa idrar katekolaminleri ve bunların metabolitlerinin ölçümü önemli yol gösterici testlerdir. Lokalizasyon amaçlı yapılacak adrenal görüntüleme ancak testler sonucu adrenal bez hastalığını düşündüren bulgu saptananlarda yapılmaldır.Anahtar Kelimeler: Adrenal bez, fonksiyon, tanıTurkiye Klinikleri J Gen Surg-Special Topics 2008;1(2):4-9
|
|
|
|
|
